Μπίζα: ένα ξεχασμένο όσπριο

Παραδοσιακό, σχεδόν  ξεχασμένο φαγητό από την κρητική κουζίνα!

 Τα μπίζα είναι ένα όσπριο ξεχασμένο ακόμη κι εδώ στην Κρήτη που παλιότερα το καλλιεργούσαν και  το κατανάλωναν συστηματικά. Δεν ξέρω αν μπορείτε να το βρείτε εύκολα στην υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά θεωρώ υποχρέωσή μου να καταγράψω τη συνταγή αφού τόσο η πρώτη ύλη όσο και ο τρόπος μαγειρέματος  εντάσσονται σ’ αυτό  που λέμε «παραδοσιακή κρητική κουζίνα και διατροφή». 

 

Το φυτό είναι ένα από τα πολλά είδη λαθουριού. Μοιάζει με τις παπούλες  που έχω παρουσιάσει παλιότερα. Λέγεται  lathyrus sativus. Μάλιστα στο οροπέδιο Λασιθίου όπου καλλιεργείται ακόμη, τα μπίζα τα λένε λαθούρια. Μοιάζουν με μπιζέλια αλλά δεν έχουν το σχεδόν σφαιρικό σχήμα τους.

 

Σε μια μικρή έρευνα στο internet διαπίστωσα ότι τα μαγειρεύουν σε αρκετές περιοχές του κόσμου και είναι αγαπημένο όσπριο των vegeterians λόγω της υψηλής διατροφικής του αξίας. Είναι γνωστό ως grass pea . Φτάνοντας σε ένα δημοσίευμα της Wikipedia τρόμαξα γιατί διάβασα ότι περιέχει ένα νευροτοξικό αμινοξύ  που προκαλεί παράλυση και λίγο έλειψε να πετάξω το όσπριό μου πριν το χρησιμοποιήσω. 

 

Τα πράγματα μπήκαν στη θέση τους όταν είδα σε άλλο site (όπου δίνεται και μια ωραιότατη συνταγή, όπως κι εδώ ) ότι η σόγια έχει διπλάσια περιεκτικότητα  σ’
αυτό το  αμινοξύ από  τα μπίζα . Γίνονται τοξικά με πιθανότητα 6% αν καταναλώνονται συνεχώς  για 2 μήνες!!! Είναι δηλαδή κάπως σαν να λέμε ότι οι αβρωνιές δεν τρώγονται ή ότι οι μελιτζάνες οι πατάτες και οι ντομάτες είναι
δηλητηριώδεις επειδή περιέχουν σολανίνη ! 

Τέλος πάντων, δεν έχει ακουστεί καμιά παράλυση από μπίζα ούτε καν στο Λασίθι που τα καλλιεργούν και τα καταναλώνουν πολύ τακτικά, και όταν το κουβέντιασα με κάποιους ηλικιωμένους το άκουγαν για πρώτη φορά. Αντιθέτως  όλοι έλεγαν ότι πρόκειται για  ένα πολύ υγιεινό και νόστιμο όσπριο, γεγονός που διαπιστώσαμε κι εμείς τελικά.

 
 
Η μητέρα μου δεν τα μαγείρευε  γιατί δεν της άρεσαν όπως μου λέει κι έτσι δεν

έμαθα κι εγώ να τα μαγειρεύω. Όταν λοιπόν τα αγόρασα από παραδοσιακό μπακάλικο της περιοχής μου, η κυρία Ε.  αδελφική φίλη της μητέρας μου και άριστη μαγείρισσα μαζί με όσπριο μου έδωσε και τη συνταγή. Μου είπε ότι εκείνη τα συνηθίζει συχνότερα και από τα ρεβίθια . 

 

Μοιάζουν πράγματι με τα ρεβίθια , λίγο στη γεύση και αρκετά στον τρόπο μαγειρέματος.  Ζητείστε τα  σε μαγαζιά με παραδοσιακά προϊόντα  και δοκιμάστε τα! Είναι από τα νοστιμότερα όσπρια τελικά.

Υλικά:
 
2 κούπες μπίζα
½ – ¾ κούπας ελαιόλαδο
1 μεγάλο ξερό κρεμμύδι
1 βαθύ πιάτο τριμμένη ντομάτα ή 1 κουτί ντοματάκια κονκασέ
Αλάτι
 
Επί το έργον:
 

Καθαρίζουμε τα μπίζα από ξένα σώματα και τα βάζουμε αποβραδίς στο νερό (για 12 ώρες τουλάχιστον). Την επομένη τα πλένουμε και τα βάζουμε σε κρύο νερό σε μια κατσαρόλα. 

 

Τα βάζουμε να βράσουν και πετάμε το πρώτο νερό. 

Τα βάζουμε να βράσουν και πετάμε το πρώτο νερό. Τα ξαναβάζουμε  στην
κατσαρόλα με νερό –πάντα κρύο-  που να τα  σκεπάζει 2 δάκτυλα  ψιλοκόβουμε  και το κρεμμύδι , 

 

και τα ξαναβράζουμε μέχρι να  μαλακώσουν πολύ (αυτό μπορεί να γίνει και σε χύτρα ταχύτητας). Σε άλλη κατσαρόλα φτιάχνουμε μια σάλτσα ντομάτας με το ελαιόλαδο
και την ντομάτα και όταν είναι σχεδόν έτοιμη 

 

βάζουμε τα μπίζα με τρυπητή κουτάλα μέσα στη σάλτσα και τόσο από το νερό που έβρασαν όσο για να έχουμε ένα ζουμερό φαγητό αλλά όχι σούπα. 

 

Αλατίζουμε , σιγοβράζουμε  λίγο ακόμη για να μελώσει η σάλτσα  και κατεβάζουμε από το μάτι την κατσαρόλα. Αφήνουμε να  μαρουβίσει  και σερβίρουμε.

 
 
Παρατηρήσεις:
 
1)Τα μπίζα γίνονται και με αλευρολέμονο (ντελμπιέ) όπως τα ρεβίθια.
 
2)Κάποιοι ισχυρίζονται ότι ο καλύτερος τρόπος μαγειρέματος
είναι με μάραθα και έτσι θα μαγειρέψω τα υπόλοιπα που έμειναν από την πρώτη
δοκιμή.
 
3)Πληροφορίες  και οι φωτογραφίες του φυτού και του λοβού του από τα sites:
 
 

 

 
 
 
 
 

Print Friendly, PDF & Email