Παλικάρια ή ψαροκόλυβα ή φωτοπάπουδα ή μαγεριά

Ένα φαγητό με αρχαίες ρίζες !

 

Ένα μείγμα από όλα τα όσπρια που έχουμε στο ντουλάπι μας είναι τούτο το πιάτο. Η νηστεία της παραμονής των Φώτων  με την οποία συνδέεται, έχει ξεχαστεί πλέον από τους περισσότερους. Θυμάμαι παλιότερα την τηρούσαμε ευλαβικά για να πιούμε τον Μεγάλο Αγιασμό των Θεοφανείων ανήμερα των Φώτων. Μισό μεταλάβωμα (μεταλάβωμα λέμε στην Κρήτη τη Θεία Κοινωνία) τον έλεγε η γιαγιά μου, άρα η προετοιμασία για να πιούμε αγιασμό απαιτούσε νηστεία την παραμονή της γιορτής. 

 

Στις μέρες μας βέβαια όλα αυτά τα όσπρια μπορούν να καταναλωθούν σαν μια άκρως υγιεινή σαλάτα αν  τα φάμε κρύα και σουρωμένα , ή μια νόστιμη θερμαντική σούπα αν τα φάμε ζεστά και ζουμερά. Η ισορροπία που χαρακτηρίζει την παραδοσιακή μας διατροφή, επέβαλλε μέσω της θρησκείας μετά την κραιπάλη των προηγούμενων ημερών μια ημέρα απόλυτης νηστείας .    Το ανακάτεμα των καρπών συνηθίζεται σε πολλές  περιοχές της Ελλάδας σε διάφορες περιστάσεις, σε γλυκές και αλμυρές εκδοχές. Π.χ.  τα πολυσπόρια, η βαρβάρα φτιάχνονται την  στις 21 Νοεμβρίου (της Παναγίας) και στις 4 Δεκεμβρίου (της Αγίας Βαρβάρας) αντίστοιχα. Όλα αυτά τα παρασκευάσματα έχουν ρίζες  στην  αρχαία πανσπερμία , που προσφερόταν  στους θεούς  και στους νεκρούς την ημέρα των Χύτρων και στην γιορτή των Θαργηλίων.

Στην Κρήτη συνηθίζουμε αυτό το ανακάτεμα των οσπρίων με το στάρι στις 5 του Ιανουαρίου. Μάλιστα οι παλιότεροι τάιζαν με το φαγητό αυτό κάθε ζωντανό του σπιτιού, ανθρώπους και ζώα, κυρίως αυτά που σχετιζόταν με τις αγροτικές δουλειές. Σκόρπιζαν μάλιστα μερικά στα αλώνια και στα χωράφια λέγοντας:

Φάτε πουλιά χορτάσετε
Και το Θεό δοξάσετε

Επίσης τα παλικάρια (η λέξη θεωρείται παραφθορά της λέξης πολυσπόρια), καταναλωνόταν τις  μέρες της Μεγάλης Σαρακοστής.

Ας δούμε λοιπόν πώς φτιάχνουμε αυτό το άκρως υγιεινό πιάτο και ας το σερβίρουμε ζεστό ως σούπα ή χλιαρό (ή σε θερμοκρασία δωματίου) σκέτο με μπόλικο λεμόνι ή με ελαιόλαδο αν η νηστεία μας δεν είναι τόσο αυστηρή.
Υλικά:
Μισή κούπα από ό,τι όσπριο μας αρέσει (π.χ. φασολάκια μικρά, φασολάκια μαυρομάτικα, γίγαντες, φακές, ρεβίθια, κουκιά, φάβα)
Μισή κούπα σιτάρι
Μισή κούπα καλαμπόκι
Αλάτι
Ελαιόλαδο
Άνηθο ή μαϊντανό
Λεμόνι ή ξύδι

Επί το έργον:

 

Βάζουμε στο νερό αποβραδίς το στάρι, το καλαμπόκι , τους γίγαντες, τα κουκιά, και τα ρεβίθια σε χωριστά μπολ κάθε είδος. Την επομένη, καθαρίζουμε τα κουκιά από το μαύρο «ματάκι», τα ξεματίζουμε όπως λέμε στην Κρήτη και βάζουμε να βράσουν σε κατσαρόλα, πρώτα αυτά που βράζουν πιο δύσκολα (στάρι, ρεβίθια, γίγαντες) .

Όταν μισοβράσουν, προσθέτουμε και τα υπόλοιπα.   Αφήνουμε να βράσουν όση ώρα χρειάζεται για να μαλακώσουν όλα. Αν σκοπεύουμε να τα φάμε σαν σούπα συνεχίζουμε το βράσιμο μέχρι να χυλώσουν, αλλιώς τα κατεβάζουμε από τη φωτιά και τα σουρώνουμε. Λίγο πριν τα κατεβάσουμε τα αλατίζουμε.

Τα σερβίρουμε  με ελαιόλαδο και λεμόνι ή ξύδι και μπόλικο ψιλοκομμένο άνηθο, είτε σαν σούπα είτε σαν σαλάτα.
Παρατηρήσεις:
1)   Εννοείται ότι μπορούμε να παραλείψουμε κάποιο όσπριο ή καρπό  αν δεν μας αρέσει ή αν μας πειράζει στο στομάχι.
2)   Μπορούμε κάθε φορά που μαγειρεύουμε όσπρια να κρατάμε λίγα βρασμένα σε σακουλάκια στην κατάψυξη και να τα αναμειγνύουμε  όποτε θέλουμε να κάνουμε αυτή την θρεπτική και νόστιμη σούπα  ή σαλάτα.
3)   Περισσότερα για την πανσπερμία μπορείτε να δείτε στο ΗFL όπως τα γράφουν οι Μ. και  Ν. Ψιλάκης .
 
 
 

 
Print Friendly, PDF & Email