Σαρικόπιτες

 

 

Πριν να πούμε για τις σαρικόπιτες, ας δούμε λίγα πράγματα για το στοιχείο εκείνο της κρητικής φορεσιάς από το οποίο πήραν το όνομά τους.
Επί τουρκοκρατίας οι κρητικοί φορούσαν ένα σπαστό φεσάκι. Διέφερε όμως από το κωνικό φεσάκι των Τούρκων και είχε στην άκρη του μια μακριά μαύρη φούντα. Παράλληλα , φορούσαν μια μεγάλη χρωματιστή μαντήλα που λεγόταν «πέτσα». Όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κρήτη η πέτσα λεγόταν και «τσεβρές».

Η αρχική μορφή του σαρικιού δεν ήταν αυτή που ξέρουμε σήμερα και που σ΄όλη την Ελλάδα το συνδέουν με την Κρήτη. Ήταν ένα πολύχρωμο μεταξωτό μαντήλι το «λαχουρί» που το τύλιγαν γύρω από το φέσι. Όταν όμως πενθούσαν τύλιγαν γύρω από το φέσι μαύρο μαντήλι ή τούλι. Kατά τη λαογράφο Ε. Φραγκάκη, το φορούν κατ’ αρχήν οι εξισλαμισμένοι κρητικοί, οι τουρκοκρητικοί, αλλά υιοθετείται εντέλει και από τους Χριστιανούς της Κρήτης από αντίδραση.

 

Για το σαρίκι που γνωρίζουμε σήμερα , το πλεκτό άσπρο ή μαύρο που «αντίγραφά»  του υπάρχουν σε όλα τα τουριστικά μαγαζιά, ο Ι.Τσουραχλάκης αναφέρει :

«Πρέπει να γνωρίζουμε ότι το σύγχρονο πλεχτό μεταξωτό μαύρο σαρίκι, που θεωρείται στις μέρες μας το παραδοσιακό κεφαλοκάλυμμα του Κρητικού, με τα πυκνά κρόσσια που μοιάζουν με δάκρυα, έκανε την εμφάνισή του το δεύτερο τέταρτο του 20ου αιώνα στην κεντρική Κρήτη. Λέγεται πως έχει πολλά κρόσσια για να δείξει τα πολλά χρόνια της Τουρκοκρατίας στην Κρήτη και συμβολίζουν, με το σχήμα τους, τη θλίψη και το θρήνο που προκάλεσε το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου στα 1866».

Το κρουσσάτο κεφαλομάντηλο – ονομάζεται έτσι επειδή έχει κρόσσια – τυλίγεται αριστοτεχνικά γύρω από το κεφάλι ώστε τα κρόσσια να πέφτουν πάνω στο κούτελο.Το τύλιγμα του σαρικιού και το δέσιμό του διέφερε από νομό σε νομό ακόμη και από επαρχία σε επαρχία. Ούτως ή άλλως όμως δηλώνει ακόμη και σήμερα τόπο καταγωγής μαζί με το μαχαίρι με τη χαρακτηριστική μοναδική στον κόσμο λαβή σε σχήμα V

 
 
Η φωτογραφία είναι από εδώ

Βάλε σαρίκι κρητικό
μαχαίρι στη ζωσά σου
να διαλαλείς τον τόπο σου
σε κάθε περασά σου

Αυτό είναι λοιπόν το εξάρτημα της κρητικής φορεσιάς, που έδωσε το όνομα και το σχήμα του στις στριφτές πίτες της Κρήτης, τις σαρικόπιτες.Το χαρακτηριστικό τους, πέρα από το σχήμα τους , είναι ότι γίνονται με ξινή μυζήθρα και τρώγονται κατά προτίμηση με μέλι. Συνοδεύουν δε, θαυμάσια τη ρακή.

Το φύλλο είναι το ίδιο που χρησιμοποιούμε στις περισσότερες πίτες μας
Έχω δώσει τη συνταγή στις χορτόπιτες και επαναλαμβάνω εν ολίγοις μόνο τα υλικά

Υλικά:

2κούπες νερό χλιαρό

1 κούπα ελαιόλαδο

Μισή κούπα ρακή

Χυμό ενός λεμονιού

Λίγο αλάτι (ένα κοφτό κουταλάκι του γλυκού)

Περίπου ένα κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις

Με τις αναλογίες αυτές γίνεται κριτσανιστό. Αν το θέλετε πιο μαλακό μειώστε το λάδι σε μισή κούπα. Το λάδι είναι που κάνει το φύλλο κριτσανιστό. Επίσης μπορείτε να αντικαταστήσετε τη ρακή με άοσμο τσίπουρο ή ξύδι από σταφύλι.

Γέμιση:

1 περίπου κιλό ξινομυζήθρα

Για το τηγάνισμα: ελαιόλαδο και μόνο ελαιόλαδο. Εδώ πρέπει να σημειώσω πάλι ότι το πιο κατάλληλο λάδι για τηγάνισμα είναι το ελαιόλαδο. Όπως μας λένε οι ειδικοί είναι πιο ανθεκτικό από τα σπορέλαια στις υψηλές θερμοκρασίες (μέχρι και πέντε φορές) γιατί είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα οξέα και σε βιταμίνη Ε. Δεν διασπάται λοιπόν εύκολα σε βλαβερά για την υγεία προϊόντα.Το ελαιόλαδο μάλιστα της Κρήτης που χαρακτηρίζεται στις περισσότερες περιπτώσεις «έξτρα παρθένο» , γεγονός που το κάνει ιδανικό για τηγάνι.Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Σερβίρισμα:

 

Μέλι, κανέλα, και προαιρετικά σουσάμι καβουρντισμένο και κοπανισμένο καθώς και καρύδια κοπανισμένα.

Επί το έργον:

Φτιάχνουμε το φύλλο όπως περιγράφω εδώ και το αφήνουμε να ξεκουραστεί 20-30 λεπτά.

Ανοίγουμε λεπτό φύλλο και κόβουμε λωρίδες με πλάτος μιας περίπου παλάμης και μήκος 30 περίπου εκατοστά ή και παραπάνω. Σκορπάμε κατά μήκος της λωρίδας την ξινομυζήθρα και την κλείνουμε διπλώνοντας και από τις δυό της μεριές. Πατάμε με το χέρι μας να κολλήσει και στρίβουμε σε σαρίκι την πίτα μας.

Όταν τελειώσουμε, τις τηγανίζουμε σε μπόλικο καυτό λάδι γυρίζοντας τις και από τις δυό μεριές. Τις βγάζουμε σε χαρτί κουζίνας και τις σερβίρουμε ζεστές ή κρύες με μέλι και κανέλα και- αν θέλουμε- σουσάμι ή καρύδια κοπανισμένα.

Παρατηρήσεις:

1) μέσα στη γέμιση μπορούμε να προσθέσουμε λίγο ψιλοκομμένο δυόσμο

2) Μπορούμε να καταψύξουμε τις σαρικόπιτες και να έχουμε ένα εύκολο κέρασμα ανά πάσα στιγμή.

3) Επειδή είχα χρησιμοποιήσει λίγη μυζήθρα σε άλλες χρήσεις, περίσσεψε φύλλο και έφτιαξα μερικές τηγανόπιτες.Η γιαγιά μου μας τις έφτιαχνε συχνά όταν περίσσευε φύλλο, στρογγυλές στο μέγεθος του τηγανιού.Μας τις σέρβιρε με μπόλικο μέλι , κανέλα και κοπανισμένο καβουρνισμένο σουσάμι, διπλωμένες στα τέσσερα.Δεν είναι κρέπες.Είναι τραγανές και πεντανόστιμες.Προσωπικά, φροντίζω πάντα να περισσέψει φύλλο, είτε από τις μυζηθρόπιτες είτε από τις χορτόπιτες, για να φτιάξω μερικές τηγανόπιτες.

Βιβλιογραφία:

http://users.sch.gr/psaroudak/brakasalbari.htm

Τσουχλαράκης Ι, «Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΦΟΡΕΣΙΑΣ», Αθήνα 1997

Φραγκάκη Ευ. Η λαϊκή τέχνη της Κρήτης, ανδρική φορεσιά, Αθήνα 1960

 

 

Print Friendly, PDF & Email